رفتن به محتوای اصلی

مسجد جامع عتیق اصفهان

مسجد دورهٔ سلجوقی

چنددوره‌ای: از قرن دوم هجری قمری (دوره عباسی)، با بازسازی اساسی در دوره سلجوقی (قرن پنجم و ششم ق) و الحاقات ایلخانی، مظفری، تیموری، صفوی و قاجار

دیدن پانوراما
مدت بازدید
حدود ۱ ساعت و نیم
ورودی
با بلیت
یونسکو
میراث جهانی از ۲۰۱۲
ثبت ملی
شمارهٔ ۹۵
۱ از ۳

دربارهٔ مسجد جامع عتیق اصفهان

مسجد جامع عتیق اصفهان کهن‌ترین مسجد جامع ایران است؛ کتابی از آجر، گچ و کاشی که دوازده سده معماری ایرانی را ورق‌به‌ورق در خود نگاه داشته است. نخستین مسجد در سدهٔ دوم هجری در این مکان ساخته شد و در ۲۲۶ ق، به روزگار معتصم عباسی، مسجدی بزرگ‌تر جایش را گرفت. تحول بزرگ در دورهٔ سلجوقی رخ داد: خواجه نظام‌الملک، وزیر ملکشاه، گنبدخانه‌ای عظیم پیش محراب برافراشت و رقیبش تاج‌الملک در ۴۸۱ ق گنبدی در شمال ساخت که ترک‌های درهم‌تنیده‌اش آن را از شاهکارهای معماری ایران کرده است.

احتمالاً پس از آتش‌سوزی ۵۱۵ ق، چهار ایوان بزرگ گرداگرد صحن ساخته شد و مسجد به الگوی مسجدهای چهارایوانی ایران بدل شد. پس از آن هر دوره لایه‌ای افزود: محراب گچ‌بری اولجایتو در ۷۱۰ ق، مدرسهٔ مظفری، شبستان زمستانی تیموری، کاشی‌های صفوی بر ایوان‌ها و مناره‌های دو سوی ایوان جنوبی. این مسجد در ۲۰۱۲ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

بازدید از اینجا گردشی در زمان است. از صحن آرام با چهار ایوان صاحب، استاد، شاگرد و درویش بگذرید و در شبستان‌ها میان جنگلی از جرزهای آجری قدم بزنید؛ جایی که طاق‌های کوچک، هر یک با نقشی دیگر، سقف را پوشانده‌اند و نور از نورگیرها آهسته بر آجرها می‌لغزد. مسجد هنوز محل نماز است و از چند سو به بازار بزرگ راه دارد.

گشت مجازی در مسجد جامع عتیق اصفهان

پیش از رفتن، از همین‌جا در آن قدم بزنید و به هر گوشه‌اش نگاه کنید.

دارای نمای پانوراما

پانورامای ایوان جنوبی مسجد جامع اصفهان

تصویر: RezamusavipurCC BY-SA 4.0

دیدنی‌های این بنا

  1. گنبدخانهٔ نظام‌الملک، از بزرگ‌ترین گنبدهای آجری روزگار خود
  2. گنبد تاج‌الملک با ترک‌های درهم‌تنیدهٔ ستاره‌نشان
  3. محراب گچ‌بری اولجایتو با کتیبه‌ها و نقش‌های برجسته
  4. صحن با چهار ایوان صاحب، استاد، شاگرد و درویش
  5. شبستان‌هایی با طاق‌های آجری که هر یک نقشی دیگر دارند
  6. شبستان زمستانی تیموری با نورگیرهای مرمر شفاف

پیش از رفتن بدانید

  • مسجد بزرگ و پرپیچ‌وخم است؛ دست‌کم یک ساعت و نیم وقت بگذارید و اگر ممکن است با راهنمایی آشنا به لایه‌های تاریخی بنا بروید.
  • مسجد در روزهای تعطیل سالانهٔ اماکن تاریخی، مانند تاسوعا و عاشورا، بسته است و برخی بخش‌ها ممکن است در دست مرمت باشد؛ از پیش جویا شوید.
  • مسجد هنوز محل نماز است؛ پوشش مناسب داشته باشید و در ساعت نماز آرام بازدید کنید.
  • می‌توانید از سردر قیصریه راستهٔ بازار بزرگ را پیاده تا مسجد بپیمایید و میدان عتیق را هم ببینید.

راهنمای بازدید

راهنمای بازدید

ساعت بازدید

۹ تا ۱۷ بر پایهٔ وب‌سایت مسجد (در نوروز ۹ تا ۱۸). تعطیل در روزهای تعطیل سالانهٔ اماکن تاریخی (تاسوعا و عاشورا، ۲۸ صفر، ۲۱ رمضان و ۲۵ شوال).

ورود و بلیت

نیازمند بلیت

بلیت‌دار. این بنا زیر نظر ادارهٔ کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان است و نرخ بلیت ویژهٔ آن اعلام نشده است؛ بر پایهٔ آخرین نرخ‌نامهٔ کشوری وزارت میراث فرهنگی (۱۴۰۳)، ورودی بناهای تاریخی برای بازدیدکنندگان ایرانی ۲۰ تا ۵۰ هزار تومان و برای گردشگران خارجی ۲۵۰ یا ۴۰۰ هزار تومان است. کودکان تا ۱۲ سال رایگان و دانش‌آموزان، دانشجویان و بازنشستگان نیم‌بها هستند.

زمان بازدید
حدود ۱ ساعت و نیم برای بازدید
نشانی
اصفهان، میدان امام علی (میدان عتیق)، خیابان مجلسی، انتهای بازار بزرگ

ساعت‌ها و بهای بلیت ممکن است تغییر کند؛ پیش از رفتن دوباره بررسی کنید.

در یک نگاه

گونهٔ بنا
مسجد
دورهٔ تاریخی
سلجوقی
زمان ساخت
چنددوره‌ای: از قرن دوم هجری قمری (دوره عباسی)، با بازسازی اساسی در دوره سلجوقی (قرن پنجم و ششم ق) و الحاقات ایلخانی، مظفری، تیموری، صفوی و قاجار
ثبت در فهرست آثار ملی
شمارهٔ ۹۵
تاریخ ثبت: ۱۵ دی ۱۳۱۰
یونسکو
میراث جهانی یونسکو
سال ثبت ۲۰۱۲ میلادی، کد ۱۳۹۷

دیدنی‌های همین نزدیکی

حمام تاریخی
فاصله: ۱۹۰ متر

حمام شیخ بهایی

دوره صفوی، ۱۰۲۵ هجری قمری (دوره شاه عباس یکم)

شعلهٔ شمعی که می‌گویند آب یک حمام را گرم می‌کرد، حمام شیخ بهایی را در بازار کهنهٔ اصفهان به یکی از رازآلودترین بناهای شهر بدل کرده است. این گرمابهٔ صفوی در کوچه‌ای میان مسجد جامع ع...

نشانی:اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوچه شیخ بهایی، بازار کهنه میان مسجد جامع و هارونیه (محله قدیمی نظامیه)
آرامگاه و بقعه
فاصله: ۴۹۰ متر

امامزاده هارون ولایت

دوره صفوی، اوایل سده دهم هجری قمری (۱۵۱۳ م، دوره شاه اسماعیل یکم)، با الحاقات قاجاری و معاصر

امامزاده هارون ولایت با سردر کاشی معرق و گنبد کاشی‌پوشش، از مهم‌ترین یادگارهای آغاز دورهٔ صفوی در اصفهان است و روبه‌روی منار علی بر میدان عتیق نشسته است. بر پایهٔ کتیبهٔ سردر، بنای...

نشانی:اصفهان، میدان امام علی (میدان عتیق)، ضلع جنوبی، روبه‌روی مسجد و منار علی
منار
فاصله: ۵۳۰ متر

مسجد و منار علی

سلجوقی (منار، حدود ۵۱۵ تا ۵۲۵ ق) و صفوی (مسجد)

بر میدان عتیق، قلب کهن اصفهان، منار علی با بلندایی حدود پنجاه متر نزدیک به نه سده است که قد برافراشته و از بلندترین منارهای تاریخی شهر است. ساخت این منار آجری را به سال‌های ۵۱۵ تا...

نشانی:اصفهان، میدان امام علی (میدان عتیق)، روبه‌روی امامزاده هارون ولایت
منار
فاصله: ۷۹۰ متر

منار ساربان

دوره سلجوقی، سده ششم هجری قمری (۵۲۵ تا ۵۵۰ ق)

بر فراز بام‌های محلهٔ جوباره، منار ساربان با دو طوقهٔ مقرنس و کتیبه‌های فیروزه‌ای هنوز قد کشیده است؛ از زیباترین و بلندترین منارهای سلجوقی اصفهان. این منار آجری در سدهٔ ششم هجری، م...

نشانی:اصفهان، محله جوباره، خیابان آرامگاه کمال اسماعیل (نزدیک چهارراه ابن‌سینا)
مسجد
فاصله: ۱٫۲ کیلومتر
دارای نمای پانوراما

مسجد حکیم

دوره صفوی، ۱۰۶۷ تا ۱۰۷۳ هجری قمری (دوره شاه عباس دوم)

مسجد حکیم را حکیم داوود، طبیب دربار صفوی، بنا کرد؛ مردی که از چشم شاه افتاد، در هند به جاه و مقام رسید و از آنجا ثروتی به اصفهان فرستاد تا این مسجد برپا شود. کار ساخت در روزگار شاه...

نشانی:اصفهان، خیابان عبدالرزاق، محله باب‌الدشت، انتهای بازار رنگرزان
بازار
فاصله: ۱٫۳ کیلومتر

بازار قیصریه

دوره صفوی (دوره شاه عباس یکم)

بازار قیصریه، راستهٔ شاهانهٔ دوران صفوی، از پشت سردر قیصریه آغاز می‌شود و میدان نقش جهان را به بازار کهن و میدان عتیق اصفهان پیوند می‌دهد. شاه عباس یکم هنگام ساختن میدان تازه‌اش، ب...

ورود رایگاننشانی:اصفهان، ضلع شمالی میدان نقش جهان، پشت سردر قیصریه